Điện ảnh Việt: Doanh thu 700 tỷ có là số 'ảo'?


09:25 - 04/04/2016


- Tại Hội thảo tham vấn xây dựng Báo cáo quốc gia thực hiện Công ước 2005 của UNESCO về Bảo vệ và phát huy sự đa dạng biểu đạt văn hóa vừa mới diễn ra cách đây mấy ngày, con số doanh thu từ phim Việt năm 2015 được thông báo là 700 tỷ đồng khiến nhiều người thực sự băn khoăn.

 

Liệu con số này có “ảo” không, khi phim có doanh thu báo cáo đếm trên đầu ngón tay, phim chất lượng kém thì nhiều, mà cơ bản, chúng ta không có một tổ chức nào độc lập để báo cáo doanh thu phim, tất cả các con số, đều từ phía phát hành công bố, doanh thu ấy liệu đã khách quan?
 
Trong dự thảo Báo cáo quốc gia định kỳ 4 năm (2012 - 2016) có trích dẫn kết quả hoạt động của ngành điện ảnh, ngành nghệ thuật biểu diễn, ngành mỹ thuật – nhiếp ảnh và triển lãm, ngành quảng cáo, xuất bản… Trong đó, theo số liệu thống kê, năm 2015 Việt Nam có 384 hãng phim (5 hãng phim Nhà nước và 379 Cty có chức năng sản xuất phim), có 89 bộ phim ra đời, doanh thu từ hoạt động kinh doanh phim Việt Nam đạt 700 tỷ đồng, doanh thu từ hoạt động kinh doanh phim nước ngoài đạt 1.590 tỷ đồng, tốc độ tăng trưởng doanh thu 21%. Năm 2015, cũng là năm lần đầu tiên có một phim có sự hợp tác giữa sản xuất giữa Nhà nước với tư nhân đạt doanh thu cao, đạt nhiều giải thưởng tại các kỳ liên hoan phim và gây được tiếng vang trong giới đó là phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”.
 
“Em là bà nội của anh”, “49 ngày” là những phim thắng doanh thu phòng vé năm 2015, nhưng không được đánh giá cao ở các giải thưởng điện ảnh.    Ảnh tư liệu 
 
Con số 700 tỷ đồng quả không hề nhỏ, nhưng chia bình quân trên 89 đầu phim thì tương đương doanh thu trung bình là khoảng 7- 8 tỷ đồng một phim. Trên thực tế, các phim công bố doanh thu hầu hết là các phim do tư nhân sản xuất, các phim Nhà nước lúc nào cũng trong bài ca: “Không bán được vé” trừ trường hợp “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, phim Nhà nước “khoán” cho tư nhân sản xuất đại thắng phòng vé năm 2015 với doanh số trên 80 tỷ đồng. 
 
 
''49 ngày''
 
Các phim thắng doanh thu phòng vé còn lại đều của hãng phim tư nhân sản xuất và số phim công bố doanh thu chiếm chưa đến 10 đầu ngón tay, trong đó, “vua phòng vé” năm 2015 là hiện tượng “Em là bà nội của anh” với doanh thu trên 100 tỷ đồng. Các phim “Lật mặt”, “49 ngày” cũng đạt doanh thu xấp xỉ 70 tỷ đồng. Chưa năm nào điện ảnh nội lại ghi nhận sự xuất hiện của nhiều bộ phim nội gây sốt phòng vé với doanh thu cao ngất như vậy. Nhưng cũng có những bộ phim “thảm bại” như: “Hy sinh đời trai” (khoảng hơn 6 tỷ đồng), “Mỹ nhân” (500 triệu đồng) dễ nhận ra đất dành cho những bộ phim dở ngoài rạp vẫn còn khá nhiều. 
 
Các phim báo cáo doanh thu “công khai” ít nên tổng doanh thu hơn 700 tỷ đồng bị đặt câu hỏi là đương nhiên. Đạo diễn Vũ Hoàng Điệp cho rằng, đây là những con số cần phải xem lại vì thực tế không có đơn vị sản xuất hay kinh doanh nào dám công bố một cách thực tế con số chính xác trong hoạt động kinh doanh phim mà họ đã đạt được. “Tôi không hiểu tại sao có những số liệu về doanh thu điện ảnh lớn đến như vậy. Thông thường con số này sẽ bị giấu đi hoặc khai sai số. Có vẻ trong trường hợp, chúng ta cần có một đơn vị thu thập có tính chất trung gian khách quan”, đạo diễn Vũ Hoàng Điệp nói. 
 
Nhạc sỹ Quốc Trung cũng trăn trở, năm 2015, rất may Việt Nam có một bộ phim “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” dưới hình thức công tư bắt tay hợp tác thành công để “khoe” trong báo cáo nếu không sẽ là một màu xám đáng buồn. “Theo tôi biết thì trong nhiều năm nay Bộ VH-TT&DL tài trợ cho rất nhiều phim, cuối cùng cũng chỉ có một bộ phim thành công về yếu tố thương mại. Đây cũng là vấn đề mà chúng ta cần phải nhìn nhận lại xem tài trợ của Bộ VH-TT&DL đối với những sản phẩm không chỉ riêng điện ảnh. Mặc dù, đánh giá về chất lượng nghệ thuật rất cảm tính nhưng nếu về mức độ thương mại thì cần phải có những con số cụ thể. Tôi nghĩ, chúng ta cũng nên có những đề xuất trong việc tài trợ của Nhà nước để làm sao tránh được những quyết định cảm tính, minh bạch hơn trong việc tài trợ với các hãng phim”, nhạc sĩ Quốc Trung chia sẻ.
 
Rõ ràng, thiếu một đơn vị độc lập thu thập các báo cáo doanh thu, tính toán doanh thu khi phát hành phim là điều chúng ta chưa khắc phục được. Báo giới truyền thông chỉ có con số do chính nhà phát hành thông báo, chứ không có đơn vị kiểm đếm, đo doanh thu độc lập như các nước khác trên thế giới. Vì vậy, con số doanh thu phát hành phim chưa thể khách quan được. 
 
Nhìn vào hiện tượng của phim “Diệp Vấn 3” – một phim Trung quốc gây sốt thị trường Việt trong năm qua mới thấy, đơn vị sản xuất, nhà phát hành hoàn toàn có thể “nhúng tay” vào để tạo ra doanh thu cho một bộ phim. Theo tuyên bố của Cục Báo chí, xuất bản, phát thanh, điện ảnh & truyền hình Trung Quốc, mới đây Cty phát hành phim “Diệp Vấn “ thừa nhận đã “làm khống” doanh thu phòng vé phim. Giới chức đã tiến hành điều tra sau khi khán giả và người quan sát trong nền điện ảnh Trung Quốc đặt dấu hỏi về doanh thu phim sau khi thông tin rằng phim đã thu về được hơn 500 triệu NDT (76,7 triệu USD) chỉ sau 4 ngày ra mắt. Vụ việc này đã gây nên làn sóng chỉ trích về việc “thao túng” doanh thu phòng vé cũng như những lo lắng về tương lai của nền điện ảnh đang khởi sắc ở đất nước tỷ dân. Theo thống kê, các rạp chiếu Trung Quốc, “Diệp Vấn 3” đã thu về được mức kỷ lục, 6,87 tỷ NDT (khoảng 1,05 tỷ USD) từ lượng vé bán ra trong tháng 2. Như vậy, lần đầu tiên doanh thu phòng vé ở Trung Quốc đã vượt thị trường Bắc Mỹ. Doanh thu khủng của “Diệp Vấn 3” một phần là do nhà sản xuất đã bỏ tiền bao vé cho hầu khắp các rạp. Nếu không có cơ quan độc lập quan sát và đo lường doanh thu, thì chuyện báo cáo doanh thu phim Việt có kịch bản giống “Diệp Vấn 3”, hoàn toàn có thể xảy ra. 
 
Con số doanh thu lại làm cho rất nhiều người quan tâm đến điện ảnh nước nhà buồn nỗi buồn, lâu nay chưa có lời giải đáp: Doanh thu thì khủng, mà chất lượng phim nhạt nhòa. Ngay cả hiện tượng “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh” năm qua, cũng chưa hẳn hoàn hảo như các giải thưởng lớn nhỏ mà phim đạt được. Nhưng ít ra, vẫn là điểm sáng nhất của điện ảnh trong nước năm 2015. 
 
Mới đây, Hội Điện ảnh Việt Nam cũng vừa tổ chức cuộc họp báo chính thức về lễ trao giải Cánh diều 2015. Theo đánh giá của bà Nguyễn Thị Hồng Ngát - Phó Chủ tịch Hội Điện ảnh thì năm nay số lượng phim rất đa dạng và phong phú. Số lượng phim ngắn tăng hơn so với các năm trước, trong đó có 2 phim ngắn là tác phẩm của sinh viên trường Sân khấu - điện ảnh ở Hà Nội và TP HCM.
 
Nhìn vào danh sách 18 phim truyện điện ảnh dự giải Cánh diều 2015, chúng ta vẫn thấy những cái tên mới - cũ,  giải trí và nghệ thuật đứng chung “xới” nhưng chưa có phim nào bật lên, thậm chí còn là những cái tên gây tranh cãi như: “Mỹ nhân” - đạo diễn Đinh Thái Thuy (Cty TNHH MTV Hãng phim Giải phóng); “Ngày nảy ngày nay” - đạo diễn Cường Ngô (VAA Production – Cty TNHH Bình Hạnh Đan); “Bộ ba rắc rối” - đạo diễn Võ Tấn Bình (Cty TNHH MTV Hãng phim Chánh Phương)… Lẫn trong các phim đó là những phim đã quá quen tên, quen mặt như: “Tôi thấy hoa vàng trên cỏ xanh”, “Nhà tiên tri”, “Người trở về”, ”Quyên”…
 
Đúng là doanh thu nhiều, số lượng phim phát hành một năm lớn, nhưng gạn đục khơi trong cho các giải thưởng, thì hóa ra con số phát hành, con số doanh thu cũng không mấy liên quan đến chất lượng phim.
 
 
Theo Nam Dương - phapluatxahoi
 
 
 
     

>>>